հետևեք մեզ facebook-ում` facebook.com/newsarm.am

Զրույց՝ աղմկահարույց լուսանկարի շուրջ

«Լրագրի» զրուցակիցն է հրապարակախոս, իրավապաշտպան Զարուհի Հովհաննիսյանը

Զարուհի, սևամորթի՝ հայկական ազգային հագուստով ընտանեկան նկարը բուռն քննարկման առիթ հանդիսացավ։ Սա ինչի՞ հետևանք էր և արդյոք անակնկալ էր սա Ձեզ համար։

Ինձ համար նման դրսևորումները բացարձակ անակնկալ չէին, իրական մեր պատկերը շատ-շատ տխուր է։ Մենք բազմազանության ընկալումից հեռու ենք, չենք կարողանում ընդունել մեր՝ հայի մասին ստերիոտիպային պատկերացումից դուրս այլ որևէ տեսակի մարդկանց, սկսած ռասսայական, կրոնական պատկանելությունից, վերջացրած սեռական կողմնորոշումով։ Դա գալիս է նաև գիտական հիմքից կտրված միֆերից, որոնք ամրագրում են, թե հայը պետք է լինի սպիտակամորթ, լայն բացված, սև ու թախծոտ աչքերով, լինի հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդ և հետերոսեքսուալ։ Եթե այս կարծրատիպային պատկերացումից դուրս որևէ դրսևորում լինում է, ապա դա մերժվում, ծաղրվում, անարգվում է։ Ընդ որում, կան քիչ թե շատ ընդունելի ու ամբողջովին մերժելի տարբերություններ։ Շիկահեր և կապուտաչ մարդկանց երբեմն ասում են ռուսի նման է, բայց նաև գտնում են պսևդոգիտական հենքեր ասելու, որ Վանի կողմի հայերը եղել են շիկահեր ու կապուտաչ։ Էստեղ նորից հարց է առաջանում, եթե մի տեղանքում ապրող հայերը տարբերվել են, ուրեմն եղել է բազմազանություն, ու հնարավոր է այլ տեղանքում ապրող շեղ աչքերով կամ մգամաշկ հայեր էլ լինեն։
Խղճի և կրոնի ազատության տեսանկյունից, անընդհատ գնում է քարոզչություն, որ իսկական հայը դա հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդն է։ Եթե այդպես է, ուրեմն եղեք ազնիվ ու հրաժարվեք Լոռու քաղկեդոնական դավանանքի շրջանին վերաբերող բոլոր հուշարձաններից, այդ թվում Ախթալայի Ս.Աստվածածին եկեղեցուցուց, որի պատկերագրությունը գնահատվում է որպես հայ քաղկեդոնական առանձնահատուկ արվեստի հուշարձան՝ կատարված բյուզանդական որմնանկարչության օրինակով։ Հիմա այդ հուշարձանները հայկակա՞ն են, թե ոչ, հիմա Սայաթ-Նովան, որն ապրել և ստեղծագործել է Վրաստանում, գրել հավասարապես երեք լեզվով՝ ընդ որում ստեղծագործական առաջին քայլերն արել է թուրքերեն, ապա նաև հայերեն ու վրացերեն, սիրել վրաց արքայադուստր Աննա Բատոնիշվիլիին և այդ սիրուն նվիրել բազմաթիվ երկեր։ Սայաթ-Նովան հայկական մշակույթի ներկայացուցի՞չ է, թե ոչ։
Հենց Սայաթ-Նովայի մասին «Նռան գույնը» ֆիլմը ստեղծած հանճարեղ արվեստագետ Սերգեյ Փարաջանովն էլ սեռական այլ կողմնորոշում ուներ, ինչի համար խորհրդային տարիներին դատապարտվել է ազատազրկման։ Դե հրաժարվեք նաև Փարաջանովից, ինչո՞ւ եք ամեն առիթով թմբկահարում, որ նա հայ է, թեև պատկանում է թե՛ վրացական, թե՛ ուկրաինական մշակույթին։
Այսքանից հետո ես կարծում եմ, որ մենք երեսպաշտ ենք, շատ ավելի օգտկար կլինի, որ վերջ տանք երեսպաշտությանն ու նայենք իրականության աչքերին։

Հնարավո՞ր է, որ այս մի լուսանկարով հանրության շրջանում լայն դիսկուրս առաջանա, որը կհանգեցնի կարծրատիպերի փոփոխության։

Չեմ կարծում, որ լինի հանրային գիտակցության փոփոխություն, որովհետև ինքնին պետական քաղաքականությունը և այն բառամթերքը, որ օգտագործվում է իշխող վարչախմբի կողմից, տարածում է խավարամտություն, կեղծ ազգայնականություն և երբեմն ունի ֆաշիստական դրսևորումներ։ Բավական է հիշել ընդամենը մի քանի տարի առաջ ԱԺ ՀՅԴ խմբակցության անդամ Արծվիկ Մինասյանի հրապարակային ելույթները՝ դաշնակցությանը հարող երիտասարդների կողմից DIY ակումբի հրկիզման փաստի առնչությամբ. « Տվյալ դեպքում ես համոզված եմ, որ այդ երիտասարդները շարժվել են մեր հասարակության և ազգային գաղափարաբանության համատեքստում, ճիշտ ձևով... և համարում եմ, որ նրա տեսակը /Ծոմակի/, կոպիտ բառ չեմ ուզում ասել, ոչնչացնում է հայ հասարակությանը»։ Ցանկացած առողջ երկրում նման խտրական դիրքորոշում ունեցող քաղաքական գործիչը դուրս կշպրտվեր ասպարեզից, բայց պարզվում է, որ Արծվիկ Մինասյանն այնքան անփոխարինելի է, որ կարող է մի քանի նախարարություն ղեկավարել, և եթե էկոնոմիկայի նախարարի պաշտոնում այլ մարդ է նշանակվում, ապա նա կարող է բնապահպանության ոլորտը ղեկավարել։
Երկրորդ կարևոր հանգամանքը պատերազմի առկայությունն է, որը վարչախմբի պահպանման հիմնական հենարանն է։ Պետք է պահպանել արտաքին թշնամու վախը, որպեսզի խլացնել ներքին խնդիրների բարձրաձայնումը։ Նման վիճակի պահպանման համար կարևոր է «ազգային միասնություն», ոչ թե Հայաստանի քաղաքացիների ազատ ու հավասար ապրելու սկզբունքով հզորացման գաղափարը, քանի որ հավասարություն չի ենթադրվում, այլ մեկ էթնիկ ինքնություն, որը ինքնագերադասման միջոցով կլուծի «ազգի պահպանության», այլ ոչ որակական ու սոցիալական նոր հարթության վրա ապրելու հարցը։ Այս պարագայում մոռանում են անգամ վերջերս՝ ապրիլյան պատերազմի ժամանակ դաժանաբար սպանված ազգությամբ եզդի Քյարամ Սլոյանին։
Իշխող և պատերազմից հարստացող հատվածին ձեռնտու է կեղծ ազգայնականությունը։ Պատահական չէ, որ Մարդու իրավունքների պաշտպանը երբեք նմանատիպ հարձակումներին պատասխան չի տալիս, որովհետև պետք չի ժողովրդավարական, մարդու իրավունքներին համահունչ դիսկուրս ձևավորել Հայաստանում։ Դա ցուցիչ է, և ես չեմ տեսնում, որ այս միջադեպը վերածվի լուրջ բանավեճերի, լուրջ մտահոգության՝ բերելով պատկերացումների փոփոխությունների։ Ճիշտ հակառակը, այդ նկարի ֆոնին կսկսեն ավելի շատ խոսել ազգայնականները, կամ կեղծ հայրենասիրական մթնոլորտ ձևավորելով կսկսեն ավելի բորբոքել ազգայնական տրամադրությունները, և քանի որ կա գրագիտության լուրջ խնդիր, մարդիկ նման բնազդային վախերին, որը սնուցվում է դավադրությունների տեսություններով՝ էթնիկ ինքնության ոչնչացման վերաբերյալ, ավելի հակված են վստահել ու հավատալ։

Բայց նաև քիչ չէին նման տրամադրություններին հակազդողները։

Շատ քիչ են հակազդողները։ Նրանք միայն ֆեյսբուքի տիրույթում են, որոնցից ոչ մեկը չի մտնում որոշում կայացնողների շրջանակի մեջ։ Որոշում կայացնողներից որևէ մեկի արձագանքը տեսե՞լ եք, օրինակ, Ազգային ժողովի այսինչ պատգամավորի, նրանք նախընտրում են լռել։ Հենց խնդիրն առնչվում է մարդու իրավունքներին, նրանք գոյություն չունեն կամ անտարբերություն են ցուցաբերում։ Իրականում սա փոքր հարց չէ, այն ցույց է տալիս գերիշխող տրամադրությունները մարդու իրավունքների կոնցեպցիայի վերաբերյալ՝ ընդհանրապես։

Սա նաև խոսում է աշխարհից կտրված լինելու մասի՞ն։

Հիմա աշխարհը շատ բազմազան է, կա պահպանողական աշխարհ, կա քաղաքակիրթ, փոփոխվող աշխարհ, որոնք չեն կարող չազդել միմյանց վրա։ Հիմա գերիշխողը վախերն են։ Վախի մթնոլորտը միշտ մարդկանց պատկերացումը սեգմենտավորում է։ Դու անընդհատ ասում ես՝ մենք և նրանք, իսկ «նրանք»-ը այն կերպարն է, որից դու վախենում ես։ Հիմա Հայաստանում տեղի ունեցողը ևս ցույց է տալիս հասարակության վախերը։ Հենց այդ վախերի վրա էլ հիմնվում է վերարտադրությունը՝ թե հասարակության, թե իշխանության։ Պատահական չէ, որ այս դիսկուրսն առաջացավ Ամանորի օրերին, որովհետև հայերը Նոր տարվա սեղանի շուրջ նստում են ու սկսում հայ ժողովրդի փառաբանությունը, հեռուստատեսություններով շնորհավորում հայերի նոր տարին, կարծես այս երկրում այլ ազգություն չի ապրում, զբաղվում ինքնագերադասությամբ, որ իրենք ամենահինն են, ամենալավն են։ Ի վերջո, եթե այդ լուսանկարը չլիներ էթնիկ հագուստով, գուցե էդպիսի արձագանքի չարժանանար, թեև ես լուսանկարի էությունը չեմ հասկանում, չեմ հասկանում, թե ինչո՞ւ պետք է էթնիկ հագստով նկարվել 21-րդ դարում, սակայն դա, ի վերջո, մարդու ցանկությունն է ու նաև իրավունքը։
Բայց դա ևս բորբոքում է կեղծ ազգայնականությամբ տոգորվածների երևակայությունը։ Միանգամից առաջ է գալիս մերի ու այլի հակադրությունը։ Ցավալի է արձանագրել, բայց դա իշխող դիսկուրսն է, ու դա չի փոխվելու։ Եթե փոխվի, ուրեմն հանրային գիտակցության մեջ պիտի փոփոխություն լինի, պետք է մտածեն ազատ ընտրությունների մասին, սոցիալական արդարության, կանանց ու տղամարդկանց հավասարության մասին, իսկ դա ընդհանրապես չի կարող իրականություն դառնալ, որովհետև մեր երկրում մոտենում է հինը վերարտադրող հերթական կեղծ միջոցառումը՝ ընտրությունները։

loading...
Լրահոս
Քուվեյթի թագաժառանգը հայտարարություն է արել Գագիկ Ծառուկյանի հետ կապված Ռոմանտիկ էրոտիկան՝ արվեստին սիրահարված լուսանկարչի կողմից / 16+ լուսանկարներ 6 պատճառ ինչու են Ավանցիները ընտրում Ռոբերտ Սարգսյանին թիվ 1 ընտրատարածքում Գագիկ Ծառուկյանը հայտարարեց, որ կլինի դաշինքի վարչապետի թեկնածուն (տեսանյութ) Ախ այդ ռուսները / լուսանկարներ Հինգ պատճառ՝ տարիքով փոքր տղայի հետ սիրավեպ սկսելու համար Մեծ հետույքի ֆետիշի և այլ անմեղ «այլասերությունների» մասին «Ամեն ինչ չափ ու սահման ունի»․ Մերի Հակոբյանը՝ վիրավորանքների մասին / Տեսանյութ Ուշագրավ տարրեր ՀՀԿ շուրջ նախընտրական սկանդալում Համադրել ռեյտինգայինների և կուսակցությունների վարկանիշը պրոֆեսիոնալ չէ. եվրոպացի սոցիոլոգ Պուտինն ուշագրավ հայտարարություն է արել Ռոբերտ Սարգսյան. Ստանալով մեր ընտրողների վստահության քվեն, կշարունակենք թիմային աշխատանքով լուծումներ տալ մեր բնակիչների խնդիրներին թիվ 1 ընտրատարածքում Պաշտոնյայի որդուն դատում են Կառավարությունը սահմանեց հարկային նոր արտոնություններ Նա պետք է «գյուլլեր» իր եղբորը սպանողներին Ձվի 7 ապշեցուցիչ հատկություններ, որոնց մասին քչերդ գիտեիք Արմավիրում տղամարդը ծեծի է ենթարկել հղի կնոջը Գործարան է պայթել․ 3 զոհ կա Այս աշխարհում մարդիկ կան, որոնք զինվորին որբացնում են «հայրենիք»-ով Ադրբեջանը պաշտոնապես սպառնում է Հայաստանին Դպրոցի տնօրեն է զոհվել ավտովթարում Բացառիկ իրավիճակ ընտրությունից հետո ՀՀԿ տատը թվարկում է Արթուր Բաղդասարյանի ունեցվածքը «Երբ Արտակին պետք էր տեր կանգնել՝ հայրենիքը չկար». ռեկորդակիր զինվորի հոգեհանգիստն է Բանակից խուսափածները կազատվեն քրեական հետապնդումից Ադրբեջանում վիճակը լարված է Անցորդը պատժում է փողոցը կողտոտած վարորդին / Տեսանյութ Քոչարյանը պատասխանել է Տեր-Պետրոսյանին ՀՀԿ-ն արդեն իսկ սկսել է իշխանափոխությունը Դոլարը ցած է իջել Սերժ Սարգսյանին ուղեկցել են 2 կործանիչ ուղղաթիռներ․ նրա անվտանգությունն ուժեղացված է Վարչապետի հանձնարարականը Արփինե Հովհաննիսյանին Ո՞ր դեպքում կազատվի Սամվել Բաբայանը․ Սերժ Սարգսյանը պայման է դրել «Մենք արհամարհած ունենք մեզ քննադատողներին». Միհրան Պողոսյանի քարոզարշավին մասնակցող հերոսի մայր Ինչ նոր պլան են բերել համանախագահները 10 խելահեղ պատրանք, որոնք կխաբեն ձեր ուղեղին Վարչապետին դիմավորում է քրեական հեղինակությունը (տեսանյութ) «Արհամարհում եմ». Ռուզաննա Խաչատրյան Հորդորում ենք ստուգե՛լ ընտրատեղամասերում փակցված ցուցակները ՀՀԿ-ն պատասխանել է Սեյրան Օհանյանի կնոջ սպառնալիքներին «Փռի Աշոտի» բանը բուրդ է «Եթե մեկի գլխից մի մազ պակասեց, էնպիսի պրոցեսներ կսկսենք, որ ոչ ոք կյանքում չի տեսել»․ Մարուքյան «Ձեզ որտեղի՞ց այդ ինֆորմացիան, որ ես նայել եմ» Նոր փու՞լ Ղարաբաղի հարցում Կուսություն առանց կուսաթաղանթի Հիվանդագին երևակայության լրատվություն ԱՂՋԻԿՆԵՐԻ ԱՆԿՅՈՒՆ․ Ինչպես մարզել հեշտոցի մկանները Վարդան Այվազյանը խոստովանեց Լուկաշենկոն Հայաստանի մասով բացեց փակագծերը Մեկնարկել է Կոնգրեսի հանրահավաքը / ուղիղ «Զարմանալի է․ ովքեր ծափահարում էին, այսօր քննադատում են Տեր-Պետրոսյանին»․ Շարմազանով Կարևոր փաստաթուղթ է գաղտնազերծվել․ հարցականներ կան «Դրանք զոն նայող են» «Ծառուկյան» դաշինքի քարոզչության հասցեատերը ժողովուրդն է (տեսանյութ) Պատժամիջոցների ենթակա պաշտոնյաներն ու ֆունկցիոներները Ինչով էր Դաշնակցությունը 90-ականներին տարբերվում այսօրվա «Սասնա ծռերից». թեժ քննարկում 6 պատճառ՝ ինչու թիվ 1 ընտրատարածքում ընտրել Ռոբերտ Սարգսյանին ԱՄՆ-ն, ԵՄ-ն, Մեծ Բրիտանիան և Գերմանիան հայտարարություն են արել Հայաստանի մասին Ինչպիսի տեսք ունեին բոլորիս կողմից սիրված դերասանները մանուկ ժամանակ և հիմա / Ֆոտոշարք Աշխարհի 10 ամենատարօրինակ օրենքները Ինչ մեսիջներ էր հղում Սերժ Սարգսյանը Ղարաբաղից ԱԺ-ում ներկայացված կլինի 5 կուսակցություն. նոր սոցհարցում Ովքե՞ր են Ծառուկյանին խոստացել ՀՀ-ում ներդրումներ անել. նրանք սովորական հարուստներ չեն ՁԱՅՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ. Սկսել են կասկածել. տնօրենն ուսուցչին կանչել է պարզաբանման Մեծ աղմուկ Դանիելի շուրջ Կարապետյանը գնեց «Հրազդան-ՋԷԿ»-ը «Ծառուկյան» դաշինքի եզրափակիչ հանդիպումը Երևանում Սկանդալային բացահայտում Դինքի սպանության գործով «Մենք դուր գալու խնդիր չունենք, մենք ճիշտն ենք ասում»․ Վարչապետ «Անհասկանալի բան է կատարվել». Կոմանդոս Նոր պատերազմը գրեթե անխուսափելի է «Դուք չեք մոռացել մեր հանդիպումը, որ կայացավ Ձեր խնդրանքով Մոսկվայում, մետրոյի կանգառի մոտ գտնվող կազինոյի տարածքում»․ ռուսաստանահայի սկանդալային բաց նամակը՝ Նախագահին «էդ կանանցից հեռու մնացեք». Շարմազանովը՝ տնօրենների մասին / Տեսանյութ Սյունիքում կրքերը թեժանում են Քննչական խմբի ղեկավարը լուրջ խնդիրների առաջ է կանգնել. խախտումներ են հայտնաբերվել Առաջարկում եմ դուք էլ միանաք մեր մեծ ու համախմբված ընտանիքին. Ռոբերտ Սարգսյանը Քանաքեռ-Զեյթունի բնակիչներին. տեսանյութ Ինչու են մեծ թվով ոստիկաններ Երևանից գործուղվել Վանաձոր Մելիք Սաֆարյան. ապրիլի 2-ի ընտրությունից է կախված մեր երեխաների ապագան (տեսանյութ) Ո՞ւմ են փորձել սպանել կալանավայրում. ի՞նչ կապ ունի դրա հետ «Նորատուսցի Ալիկը» Աննա Սեմենովիչը մեկնաբանել է իր էրոտիկ լուսանկարների հետ կապված սկանդալը